محكمات آيات يك بعدىاند كه مراد از آنها معلوم است مثل * ( الله خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ ) * رعد : 16 . ولى متشابهات آيات چند بعدى و داراى محامل بسياراند كه محتمل است هر يك از آنها مراد باشد در « امم » گذشت كه متشابهات با ارجاع بمحكمات در حكم محكم ميشوند . متشابهات در آيه كه وصف مقدارى از آيات است غير از متشابهى است كه در آيهء * ( الله نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ . . . ) * زمر : 23 . واقع شده كه آن وصف عموم قرآن و مراد از آن تشابه آيات است از حيث خوبى نظم و محكمى اسلوب و بيان حقائق و غيره ولى مراد از آن در * ( « وَأُخَرُ مُتَشابِهاتٌ » ) * با مقابله بمحكمات آياتى است كه مراد از آنها به مجرد ديدن و شنيدن روشن نميشود بلكه داراى چند بعد است و به چند معنى احتمال دارد . [ در اينجا لازم است دو مطلب بررسى شود : ] 1 - چرا محكمات ام الكتابند ؟ 2 - علت وجود متشابه چيست ؟ 1 - علت اينكه محكمات ام الكتابند ظاهرا آنست كه محكمات متضمّن بيان اصول مسلَّمهء دين و پايه هاى آنند مثل * ( الله لا إِله إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ ) * . . . * ( الله خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ ) * - . . . * ( أَلا لَه الْخَلْقُ وَالأَمْرُ ) * - . . . * ( بِيَدِه مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ ) * - . . . * ( كُلٌّ إِلَيْنا راجِعُونَ ) * - . . . * ( مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ) * - . . . * ( لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا الله لَفَسَدَتا ) * - . . . * ( أَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لا رَيْبَ فِيها - وَأَنَّ الله يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ ) * - . . . * ( يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ ) * - . . . * ( إِنَّ الإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ ) * و صدها آيات ديگر . اين آيات چنان كه مىبينيم كاملا روشن و بيان پايه هاى ديناند كه دين آنست بدانيم : معبودى جز خدا نيست ، زنده و ابدى و مدير عموم جهان است ربّ العالمين است ، آفريدن و تدبير در دست اوست ، او آفرينندهء همه چيز است ، حكومت همه در دست او و باز گشت همه بسوى اوست ، قيامت